Adres
Ludomiry Namysł 36
63-430 Odolanów, Polska
Godziny otwarcia
Poniedziałek – Piątek: 7.00 – 15.00
Sobota – Niedziela: nieczynne
TMR (ang. Total Mixed Ration, czyli całkowicie wymieszana dawka) to najpopularniejszy system żywienia krów o wysokim potencjale produkcyjnym. Polega na podawaniu zwierzętom jednolitej mieszanki, w której pasze objętościowe, treściwe, witaminy i składniki mineralne są wymieszane w jedną pełnoporcjową paszę. Kluczem do sukcesu jest poprawne przygotowanie i zadawanie mieszanki – w tym poradniku zebraliśmy zasady, parametry kontrolne i najczęstsze błędy.
Czym jest system TMR?
Dawka TMR jest bilansowana według receptury pod kątem koncentracji energii, białka, witamin i składników mineralnych, przeliczanych na 1 kg suchej masy mieszanki. Główna zasada brzmi: każdy kęs pobrany przez zwierzę ma mieć taki sam skład i wartość. Dzięki temu znika problem selekcjonowania składników, typowy dla tradycyjnego zadawania pasz osobno.
Alternatywą jest system PMR (ang. Partially Mixed Ration) – wymieszana jest tylko dawka podstawowa pokrywająca potrzeby bytowe i produkcję na ustalonym poziomie, a krowy o wyższej wydajności dostają dodatkowo paszę treściwą. PMR sprawdza się w oborach, w których nie da się podzielić krów na grupy, lub przy utrzymaniu uwięziowym.
Zalety żywienia w systemie TMR
- pełne pokrycie zapotrzebowania na energię, białko, witaminy i składniki mineralne,
- korzystny wpływ na przemiany w żwaczu i stabilizację jego pH, a przez to lepsza strawność paszy,
- mniejsze ryzyko chorób pokarmowych i metabolicznych,
- wyższa wydajność mleczna stada – zwykle o kilka procent – i lepsze wykorzystanie paszy,
- mniej pracy przy zadawaniu oraz możliwość wykorzystania słomy przy okresowych niedoborach pasz objętościowych.
Przejście na TMR oznacza jednak zmianę rutyny żywienia i potrzebę odpowiedniego sprzętu – wozu paszowego lub robota oraz maszyny do rozdrabniania słomy.
Zasady przygotowania mieszanki TMR
- Dokładny dobór składników. Kiszonka, sianokiszonka, ziarno, pasze treściwe i dodatki mineralne muszą być dopasowane do potrzeb żywieniowych zwierząt – w odpowiednich proporcjach i dobrej jakości.
- Podział stada na grupy produkcyjne. Zapotrzebowanie na białko i skrobię zależy od fizjologii i stanu zdrowia zwierząt, dlatego jedna mieszanka dla całego stada jest po prostu nieekonomiczna.
- Optymalne rozdrobnienie. Zbyt duże fragmenty utrudniają mieszanie i sprzyjają selekcji, zbyt drobne zaburzają pracę układu pokarmowego. Szczególnie ważne jest właściwe przygotowanie słomy.
- Staranne mieszanie. Mieszanka powinna być jednolita, tak aby każda porcja dostarczała wszystkich składników.
- Świeżość i powtarzalność. Pasza powinna być świeżo przygotowana, a każdy komponent dawki skarmiany codziennie.
- Systematyczne zadawanie i kontrola. Pasza powinna być dostępna przez cały dzień, a jakość mieszanki i zużycie składników – regularnie monitorowane.
Sucha masa i struktura – parametry kontrolne
Zawartość suchej masy w mieszance TMR mieści się zwykle w przedziale ok. 40–48%. Przy suchej masie poniżej 40% mieszanka jest zbyt mokra – może się zbrylać, krowy jedzą ją niechętnie i wybierają suchsze fragmenty. Dlatego do TMR stosuje się odpowiednio podsuszone kiszonki.
Strukturę mieszanki sprawdza się sitami paszowymi, najczęściej separatorem Penn State. Według zaleceń Penn State Extension dla krów wysoko wydajnych udział frakcji powinien wynosić:
| Poziom separatora | Wielkość cząstek | Zalecany udział w TMR |
|---|---|---|
| Sito górne | powyżej 19 mm | 2–8% |
| Sito środkowe | 8–19 mm | 30–50% |
| Sito dolne | 4–8 mm | 10–20% |
| Taca | poniżej 4 mm | 30–40% |
Gdy na sicie górnym zostaje za dużo materiału, a w resztkach na stole przeważa słoma, sieczka jest najpewniej za długa lub źle wymieszana. Jak przygotować słomę do dawki, opisujemy w poradniku sieczka ze słomy do TMR.
Zadawanie paszy – metody i urządzenia
W małych gospodarstwach paszę zadaje się najczęściej wózkami paszowymi lub taczkami. W nowoczesnych oborach stosuje się wozy paszowe, przenośniki mechaniczne lub pneumatyczne oraz roboty paszowe, które przygotowują i zadają mieszankę na stół paszowy. Do roztrząsania balotów sianokiszonki czy siekania kukurydzy wykorzystuje się też łyżki (szufle) do zadawania paszy – z frezem hydraulicznym lub sztywnym.
Niezależnie od metody resztki paszy należy regularnie usuwać – przyjmuje się, że nie powinny przekraczać ok. 5% zadanej ilości. Więcej o organizacji miejsca karmienia przeczytasz w artykule stoły podawcze – do czego służą.
Rola rozdrabniacza słomy w systemie TMR
Słoma ma włóknistą strukturę, którą trudno równomiernie rozdrobnić w samym wozie paszowym – a wozy nie zawsze tną niepociętą słomę na właściwe frakcje. Dlatego w gospodarstwach z TMR stosuje się rozdrabniacze słomy i sieczkarnie, które przygotowują sieczkę o powtarzalnej długości. Dzięki temu słoma nie oddziela się przy zadawaniu, a krowy pobierają ją razem z resztą dawki.
Przeczytaj także: automatyzacja żywienia bydła – sposób na zwiększenie wydajności oraz nowoczesne maszyny rolnicze a żywienie zwierząt – rewolucja w produkcji paszy.
Najczęstsze błędy przy TMR
- nieodpowiednie rozdrobnienie – zbyt duże kawałki utrudniają mieszanie, zbyt drobne obniżają wartość strukturalną,
- nierównomierne mieszanie, które prowadzi do selekcji składników i zaburza zbilansowaną dawkę,
- zbyt mokra mieszanka (sucha masa poniżej 40%),
- jedna dawka dla całego stada zamiast grup produkcyjnych,
- nieregularne zadawanie, niewłaściwe ilości i zalegające resztki.
Najczęściej zadawane pytania
Ile suchej masy powinna mieć mieszanka TMR?
Zwykle ok. 40–48%. Przy suchej masie poniżej 40% mieszanka jest zbyt mokra, może się zbrylać i krowy pobierają ją niechętnie.
Jak sprawdzić strukturę TMR?
Sitami paszowymi, np. separatorem Penn State. Dla krów wysoko wydajnych zaleca się ok. 2–8% na sicie górnym, 30–50% na środkowym, 10–20% na dolnym i 30–40% na tacy.
Czym różni się TMR od PMR?
W TMR wszystkie pasze są wymieszane w jedną pełnoporcjową dawkę. W PMR wymieszana jest tylko dawka podstawowa, a krowy o wyższej wydajności dostają dodatkowo paszę treściwą.
Ile resztek paszy jest dopuszczalne w systemie TMR?
Przyjmuje się, że resztki nie powinny przekraczać ok. 5% zadanej paszy i należy je regularnie usuwać ze stołu paszowego.
Czy można przygotować jedną mieszankę TMR dla całego stada?
Można, ale zwykle jest to nieekonomiczne. Zapotrzebowanie na białko i skrobię zależy od fizjologii i wydajności zwierząt, dlatego stado dzieli się na grupy produkcyjne.
Podsumowanie
Dobrze przygotowany TMR łączy wiedzę żywieniową z odpowiednim sprzętem: zbilansowana receptura, właściwa sucha masa, kontrola struktury sitami i dokładnie rozdrobniona słoma przekładają się na zdrowie stada i wyniki produkcyjne. Jeśli szukasz maszyny do przygotowania słomy do TMR, skontaktuj się z DOZAGRO.
