Adres
Ludomiry Namysł 36
63-430 Odolanów, Polska
Godziny otwarcia
Poniedziałek – Piątek: 7.00 – 15.00
Sobota – Niedziela: nieczynne
Legowisko to miejsce, w którym krowa mleczna spędza ponad połowę doby. To, czy jest wygodne, suche i czyste, przekłada się bezpośrednio na zdrowie racic i wymienia, przeżuwanie, a w efekcie na ilość i jakość mleka. W tym poradniku wyjaśniamy, dlaczego legowiska są tak ważne, jak je przygotować, z jakich materiałów korzystać i jak usprawnić ścielenie.
Dlaczego legowisko ma wpływ na produkcję mleka?
Krowy mleczne potrzebują 12–14 godzin leżenia na dobę. Według badań R. Grant, W.H. Miner Agricultural Research Institute każda dodatkowa godzina odpoczynku w pozycji leżącej to ok. 0,9–1,5 kg mleka więcej od krowy dziennie. Gdy krowa leży:
- odpoczywa i przeżuwa – przeżuwanie trwa łącznie 7–10 godzin na dobę, w dużej części na leżąco,
- racice suszą się i odpoczywają, a kończyny nie są nadmiernie obciążone, co zapobiega kulawiznom i chorobom racic,
- wzrasta przepływ krwi przez wymię, co sprzyja syntezie mleka.
Jeżeli krowy przeżuwają wyraźnie krócej, niechętnie się kładą albo leżą w korytarzach, to sygnał, że legowiska są niewygodne, za małe lub źle utrzymane.
Jakie powinno być dobre legowisko?
- wygodne i bezpieczne – nie może powodować urazów, otarć, guzów i odgnieceń; krowa musi swobodnie się kłaść i wstawać,
- dopasowane wymiarami do zwierząt – długość, szerokość i położenie rury karkowej dobiera się proporcjonalnie do wielkości krów w stadzie, z miejscem na wychylenie głowy przy wstawaniu,
- dostępne dla każdej krowy – w oborze wolnostanowiskowej stosunek krów do legowisk powinien wynosić 1:1, czyli każda krowa ma własny boks,
- suche i czyste – krowy nie powinny się brudzić, a ściółka nie może sprzyjać rozwojowi drobnoustrojów.
Materiały na legowiska – porównanie
Wybierając podłoże, trzeba pogodzić komfort zwierząt, higienę i koszty. Każdy materiał ma swoje plusy i minusy:
| Materiał | Zalety | Wady |
|---|---|---|
| Słoma | dobra izolacja, dostępność, niski koszt | duży nakład pracy i zużycie materiału, nie chroni przed rozwojem grzybów i drobnoustrojów |
| Materac słomiano-wapienny | stabilne, wygodne podłoże | wymaga przygotowania i regularnego uzupełniania |
| Pellet słomiany | wysoka chłonność, mniej pyłu | wyższy koszt materiału, wymaga suchego przechowywania |
| Trociny i wióry | dobra chłonność | pylenie, ryzyko rozwoju bakterii po zawilgoceniu |
| Piasek | bardzo dobra amortyzacja, dopasowuje się do ciała krowy | kosztowny i pracochłonny w obsłudze |
| Maty i materace (gumowe, piankowe, wodne) | trwałe, wygodne | wysoka cena dobrej maty |
| Separat z gnojowicy | materiał z własnego gospodarstwa | kosztowna instalacja i zakup separatora |
Porównanie pelletu i słomy pod względem kosztów i zdrowia zwierząt znajdziesz w artykule ścielenie pelletem czy słomą, a o utrzymaniu obory na głębokiej ściółce piszemy w poradniku ścielenie wolnostanowiskowej obory z głęboką ściółką. Ostateczny wybór materiału warto skonsultować także z lekarzem weterynarii.
Jak usprawnić ścielenie legowisk?
Słoma pozostaje jednym z najpopularniejszych materiałów na legowiska, ale ręczne ścielenie jest pracochłonne i trudno rozłożyć ją równomiernie. Tu z pomocą przychodzi ścielarka do słomy, która rozdrabnia całe bele i rozprowadza ściółkę na legowiska i korytarze.
- mniejsze zużycie słomy – maszyna rozprowadza cienką, równą warstwę zamiast grubych pryzm,
- lepsza higiena – rozdrobniona, napowietrzona słoma nie zbryla się i dłużej zachowuje świeżość,
- oszczędność czasu i mniej ciężkiej pracy fizycznej, a także ograniczenie pylenia,
- uniwersalność – ścielarki sprawdzają się zarówno przy głębokiej ściółce, jak i przy cieńszych warstwach w boksach.
W ofercie DOZAGRO znajdziesz ścielarki do słomy Teagle Tomahawk, KIDD i Forasacco oraz AG Cubicle Dispenser – urządzenie do ścielenia boksów legowiskowych bydła. Kompaktowe modele nie wymagają wzmacniania posadzki ani poszerzania wjazdu, więc sprawdzają się również w mniejszych oborach.
Przeczytaj także: hodowla krów – nowoczesne rozwiązania, które warto wykorzystać.
Najczęściej zadawane pytania
Ile godzin dziennie krowa mleczna powinna leżeć?
Krowy mleczne potrzebują 12–14 godzin leżenia na dobę. Krótszy czas odpoczynku ogranicza przeżuwanie i może obniżać wydajność.
Ile mleka więcej daje lepszy komfort leżenia?
Według badań W.H. Miner Agricultural Research Institute każda dodatkowa godzina odpoczynku w pozycji leżącej to ok. 0,9–1,5 kg mleka więcej od krowy dziennie.
Ile legowisk powinno przypadać na krowy w oborze wolnostanowiskowej?
Zalecany stosunek to 1:1 – każda krowa powinna mieć własny boks legowiskowy.
Jaki materiał na legowisko dla krów wybrać?
Najczęściej stosuje się słomę, materac słomiano-wapienny, pellet, trociny, piasek lub maty. Wybór zależy od komfortu, higieny i kosztów w danym gospodarstwie; warto skonsultować go z lekarzem weterynarii.
Jak ograniczyć zużycie słomy na legowiska?
Pomaga ścielenie maszynowe: ścielarka rozdrabnia słomę i rozprowadza cienką, równą warstwę, dzięki czemu materiału zużywa się mniej, a ściółka dłużej pozostaje sucha.
Podsumowanie
Wygodne, suche i dopasowane do zwierząt legowiska to jeden z najtańszych sposobów na zdrowsze racice i więcej mleka. Kluczowe są odpowiednia liczba boksów, dobrze dobrany materiał i regularne, równomierne ścielenie. Jeśli chcesz zmechanizować ścielenie legowisk, skontaktuj się z DOZAGRO – pomożemy dobrać maszynę do Twojej obory.
