Sieczka ze słomy do TMR – długość, przygotowanie i maszyny

Słoma jest jednym z ważniejszych składników dawki pokarmowej w systemie TMR – zapewnia strukturę, której potrzebuje żwacz, a przy okresowych niedoborach pasz objętościowych pozwala uzupełnić dawkę tanim i dostępnym surowcem. Żeby jednak spełniła swoją rolę, musi zostać odpowiednio rozdrobniona i dokładnie wymieszana z pozostałymi składnikami. W tym poradniku wyjaśniamy, jak przygotować sieczkę ze słomy do TMR, jaka długość cząstek jest właściwa i jakie maszyny przyspieszają tę pracę.

Rola słomy w dawce TMR

TMR (ang. Total Mixed Ration) to całkowicie wymieszana dawka, w której pasze objętościowe, treściwe, mineralne i dodatki trafiają do zwierząt jako jedna, jednolita mieszanka. Słoma odpowiada w niej przede wszystkim za efektywność strukturalną: pobudza przeżuwanie, a wraz z nim wydzielanie śliny, która buforuje pH żwacza. O samym komponowaniu i zadawaniu mieszanki piszemy szerzej w poradniku jak przygotować mieszankę paszową w systemie TMR.

Słomę wykorzystuje się również w systemie PMR (ang. Partially Mixed Ration), w którym wymieszana jest tylko dawka podstawowa, a krowy o wyższej wydajności dostają dodatkowo paszę treściwą. W obu systemach niezbędne jest włókno słomy, siana lub kiszonki o odpowiedniej długości.

Jaka długość sieczki do TMR?

Słomę trzeba rozdrobnić na krótkie, kilkucentymetrowe odcinki, które łatwo wmieszać w całą dawkę. Najczęściej przyjmuje się długość ok. 2–5 cm, a dokładna wartość zależy od grupy technologicznej zwierząt i udziału innych pasz włóknistych w dawce – zgodnie z normami żywienia bydła publikowanymi przez Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy.

• zbyt krótkie włókno zaburza pracę żwacza i zwiększa ryzyko kwasicy – to częsty problem w wysoko wydajnych stadach,
• zbyt długie odcinki trudno wymieszać z resztą paszy, a krowy zaczynają wybierać smaczniejsze składniki i zostawiają słomę,
• właściwa długość zachowuje równowagę między łatwym pobieraniem paszy a potrzebą przeżuwania, co pomaga ograniczyć ryzyko kwasicy i przemieszczenia trawieńca.

Strukturę gotowej mieszanki najłatwiej sprawdzić sitami paszowymi (separatorem Penn State) – zalecane proporcje frakcji podajemy w poradniku o mieszance TMR.

Jak przygotować sieczkę ze słomy krok po kroku

1. Rozdrobnij słomę przed wozem paszowym. Wozy paszowe nie zawsze rozdrabniają niepociętą słomę na odpowiednie frakcje, a długie źdźbła wydłużają mieszanie. Wstępne pocięcie beli rozdrabniaczem lub sieczkarnią trwa zwykle zaledwie kilka minut.
2. Ustaw długość cięcia. Dobierz ją do grupy zwierząt i składu dawki – maszyny z regulacją długości sieczki pozwalają przygotować inną frakcję dla krów w laktacji, a inną dla jałówek czy krów zasuszonych.
3. Dokładnie wymieszaj sieczkę z resztą dawki. Każdy kęs powinien mieć taki sam skład – wtedy krowy pobierają całą dawkę, a nie wybierają najlepszych kąsków.
4. Kontroluj strukturę i resztki. Regularnie sprawdzaj mieszankę sitami i obserwuj, co zostaje na stole paszowym. Duża ilość słomy w resztkach oznacza, że sieczka jest za długa lub źle wymieszana.

Maszyny do przygotowania sieczki do TMR

Do szybkiego cięcia słomy stosuje się rozdrabniacze i sieczkarnie, w których szybko obracające się noże przecinają źdźbła, a materiał trafia dalej na przenośnik lub do mieszalnika. Przy wyborze maszyny do żywienia bydła warto zwrócić uwagę na opuszczane przeciwnoże i zagęszczenie noży na rotorze, które pozwalają uzyskać krótszą sieczkę.

• rozdrabniacze słomy Teagle Tomahawk – rozdrabniają całe bele, a wiele modeli służy jednocześnie do ścielenia i przygotowania słomy do paszy,
• rozdrabniacz KIDD z regulacją długości sieczki – pozwala dopasować frakcję do dawki pokarmowej,
• sieczkarnia Tomahawk C120 – do precyzyjnego cięcia słomy na krótkie odcinki przy większej skali produkcji,
• rozdrabniacze montowane na wozach paszowych – napędzane hydraulicznie, umieszczone za głowicą frezującą; posiekana słoma trafia taśmą do mieszalnika.

Przygotowana w ten sposób słoma dobrze współpracuje także z robotami paszowymi – np. Lely Vector współpracuje ze słomą przygotowaną maszynami Teagle Tomahawk. Przykład z praktyki opisujemy w artykule o podawaniu sianokiszonki rozdrabniaczem Tomahawk 8555, a różnice między typami maszyn – w porównaniu sieczkarnia nożowa czy bębnowa.

Korzyści z mechanicznego rozdrabniania słomy

• krótszy czas przygotowania paszy i mniej pracy fizycznej,
• słoma chętniej pobierana przez krowy i łatwiejsza do wymieszania z resztą dawki, także w przypadku bardziej wybrednych zwierząt,
• mniejsza selekcja paszy i lepsze wykorzystanie składników dawki,
• jedna maszyna często służy zarówno do przygotowania słomy do żywienia, jak i do ścielenia obory.

Jeśli zastanawiasz się, czy zakup się opłaci, sprawdź nasz kalkulator zwrotu z inwestycji w rozdrabniacz oraz poradnik jak wybrać ścielarkę lub rozdrabniacz do gospodarstwa.

Przeczytaj także: skuteczność rozdrabniania i wysoka jakość sieczki oraz jak ograniczyć marnotrawstwo siana w procesie rozdrabniania.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka powinna być długość sieczki ze słomy do TMR?

Najczęściej ok. 2–5 cm. Dokładna długość zależy od grupy technologicznej zwierząt i udziału innych pasz włóknistych w dawce, zgodnie z normami żywienia bydła IZ-PIB.

Dlaczego zbyt krótka sieczka jest szkodliwa?

Zbyt krótkie włókno nie pobudza przeżuwania, przez co krowa wydziela mniej śliny buforującej pH żwacza. Zwiększa to ryzyko kwasicy i przemieszczenia trawieńca.

Czy wóz paszowy rozdrobni całą belę słomy?

Nie zawsze. Wozy paszowe nie zawsze rozdrabniają niepociętą słomę na odpowiednie frakcje, dlatego słomę warto wcześniej pociąć rozdrabniaczem lub sieczkarnią.

Czym różni się TMR od PMR?

W TMR wszystkie pasze są wymieszane w jedną pełnoporcjową dawkę. W PMR wymieszana jest tylko dawka podstawowa, a krowy o wyższej wydajności dostają dodatkowo paszę treściwą.

Czy jedną maszyną można ścielić i przygotować słomę do paszy?

Tak. Wiele rozdrabniaczy słomy służy zarówno do ścielenia, jak i do przygotowania sieczki do żywienia – warto wybrać model z regulacją długości cięcia.

Podsumowanie

Dobrze przygotowana sieczka ze słomy to podstawa zbilansowanej dawki TMR: właściwa długość cząstek wspiera pracę żwacza, a dokładne wymieszanie ogranicza selekcję paszy. Mechaniczne rozdrabnianie skraca przygotowanie paszy do kilku minut na belę. Jeśli chcesz dobrać maszynę do swojego stada, skontaktuj się z DOZAGRO.