Ściółka w kurniku i indyczniku – poradnik: materiały, przygotowanie i pielęgnacja

Ściółka to jeden z najważniejszych elementów chowu drobiu – obok żywienia, wody i temperatury. Dobrze przygotowana chroni ptaki przed wilgocią i chłodem posadzki, ogranicza choroby i wpływa na ilość oraz jakość jaj i mięsa. W tym poradniku zebraliśmy wszystko, co trzeba wiedzieć o ściółce w kurniku i indyczniku: jakie materiały wybrać, jak przygotować budynek, jak pielęgnować ściółkę w trakcie chowu i czym różnią się wymagania kur niosek, brojlerów i indyków.

Dlaczego ściółka w kurniku jest tak ważna?

Materiał wyścielający kurnik reguluje temperaturę i wilgotność przy posadzce, a przez to mikroklimat całego budynku. Dobra ściółka:

• pochłania wilgoć z odchodów i wodę rozlewaną przy poidłach,
• izoluje ptaki od zimnej posadzki,
• pomaga utrzymać bezpieczne stężenie amoniaku i siarkowodoru,
• ogranicza rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych, pleśni i grzybów,
• zapewnia wygodne poruszanie się i ogranicza pylenie.

Mokra, zbita ściółka szybko się psuje. Wilgoć sprzyja m.in. bakteriom E. coli i pałeczkom Salmonelli, kokcydiozie, pasożytom, schorzeniom nóg, zapaleniu opuszek stóp i pęcherzom piersiowym. Nioski w wilgotnym kurniku niechętnie się niosą, a u brojlerów i indyków spada wartość poubojowa.

Jaka powinna być dobra ściółka do kurnika?

• chłonna (higroskopijna) – to najważniejszy parametr, bo wilgoć jest głównym wrogiem zdrowia ptaków,
• sucha, czysta i bezwonna – wolna od pleśni, grzybów, zanieczyszczeń i ciał obcych,
• naturalna – bez sztucznych dodatków,
• o odpowiedniej frakcji – słomę tnie się na odcinki kilkucentymetrowe; zbyt długa skleja się, a zbyt krótka pyli,
• ciepła – w chwili zasiedlenia kurnika ściółka powinna mieć ok. 30°C, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi dobrostanu drobiu publikowanymi przez Instytut Zootechniki – PIB.

Materiały na ściółkę – porównanie

Materiał	Zalety	Na co uważać
Słoma zbóż ozimych (cięta)	tania, często z własnych pól; po pocięciu na kilka cm wyraźnie chłonniejsza	w całości słabo chłonie i może sprzyjać rozwojowi drobnoustrojów; wymaga rozdrobnienia
Pellet słomiany	bardzo wysoka chłonność, nie pyli, dobrze izoluje zimą	wyższy koszt materiału, suche przechowywanie
Suche wióry drzewne, trociny	dobra chłonność; średniej wielkości wióry sprawdzają się u indyków	muszą być suche i odpylone
Torf ściółkowy	bardzo wodochłonny; dobry w mieszance z mchem i odpylonymi wiórami	koszt, pylenie suchego torfu
Plewy zbóż i roślin motylkowych, ścinki papieru	materiał uzupełniający	zwykle jako dodatek do podstawowej ściółki

Więcej o porównaniu słomy i pelletu przeczytasz w artykułach ściółkowanie kurnika – słoma czy pellet oraz ścielenie pelletem krok po kroku.

Przygotowanie kurnika i ściółki krok po kroku

1. Usuń starą ściółkę i dokładnie wyczyść budynek – resztki starego podłoża i zabrudzenia sprzyjają przenoszeniu chorób na nowe stado.
2. Zdezynfekuj kurnik – preparatami przeznaczonymi do budynków inwentarskich, zgodnie z instrukcją producenta. Takie czyszczenie głębokie wykonuje się przed każdym wstawieniem ptaków.
3. Osusz i zabezpiecz posadzkę przed wilgocią – w budynkach bez szczelnej posadzki pomaga folia lub geowłóknina ułożona pod ściółką; ważna jest też dobra izolacja przeciwwilgociowa i wentylacja.
4. Posyp posadzkę wapnem hydratyzowanym lub superfosfatem – neutralizują amoniak i spowalniają procesy mikrobiologiczne w ściółce.
5. Wygrzej budynek – w kurnikach z nagrzewnicami posadzkę wygrzewa się zwykle przez 2–3 dni, tak aby ściółka w chwili zasiedlenia miała ok. 30°C.
6. Rozłóż równą warstwę ściółki – bez „pustych” miejsc i skupisk, które najszybciej wilgotnieją. Orientacyjnie: dla kur ok. 8 cm słomy, dla indyków 8–10 cm dobrze ugniecionej ściółki, a w chowie brojlerów warstwa startowa 3–5 cm uzupełniana w trakcie cyklu.

Pielęgnacja ściółki w trakcie chowu

• kontroluj wilgotność, zwłaszcza przy poidłach – mokre miejsca usuwaj na bieżąco i uzupełniaj suchym materiałem,
• posypuj ściółkę ziarnem lub żwirkiem – ptaki ją przegrzebują, dzięki czemu jest przewietrzana,
• stosuj preparaty ograniczające wilgoć – np. środki osuszające, probiotyki i enzymy paszowe,
• dbaj o wentylację – odprowadza wilgoć i gazy; zbyt słaba wentylacja szybko psuje ściółkę,
• pilnuj temperatury – pisklęta potrzebują ok. 33°C, a im starsze ptaki, tym temperatura w budynku powinna być niższa.

W małych kurnikach stosuje się też metodę głębokiej ściółki: na starą warstwę regularnie dokłada się świeżą, suchą ściółkę, a całość wymienia raz lub dwa razy w roku. W chowie towarowym ściółkę zwykle wymienia się po każdym cyklu, a w jego trakcie dościela.

Kury nioski, brojlery i indyki – czym różnią się wymagania?

Kury nioski

Nioski najlepiej czują się w suchym i ciepłym kurniku z dobrą wentylacją. Zimą potrzebują oświetlenia przez 12–14 godzin dziennie oraz grzęd do odpoczynku. W chowie przydomowym przyjmuje się ok. 3–4 kury na 1 m² powierzchni. Wilgotna ściółka obniża nieśność.

Brojlery

Brojlery szybko rosną i produkują dużo odchodów, dlatego ich ściółka musi być szczególnie chłonna i stale sucha – mokre podłoże prowadzi do zapalenia opuszek stóp i obniża klasę tuszki. Przepisy UE o dobrostanie brojlerów wymagają, aby ściółka była sucha i sypka na powierzchni przez cały okres chowu. Szczegóły omawiamy w artykule o ścieleniu kurnika i doborze ścielarki.

Indyki

Indyki są wrażliwe na wahania temperatury i odgniecenia stawów. Ściółka w indyczniku powinna być wysoka na 8–10 cm i dobrze ugnieciona – sprawdzają się suche wióry średniej wielkości lub słoma. Pisklęta indycze potrzebują pod promiennikami nawet ok. 35°C, a temperaturę obniża się stopniowo z wiekiem. Ściółkę trzeba często kontrolować i uzupełniać – praktyczne wskazówki znajdziesz w poradniku dościelanie indyków, kaczek i gęsi.

Formalności przy zakładaniu chowu drobiu

Rozpoczęcie chowu drobiu – także przydomowego, na własne potrzeby – należy zgłosić powiatowemu lekarzowi weterynarii. Inspekcja weterynaryjna może okresowo kontrolować stan ptaków i warunki ich utrzymania.

Jak usprawnić ścielenie kurnika?

Ręczne ścielenie dużych budynków zajmuje wiele godzin i trudno uzyskać równą warstwę. Maszyny przygotowują materiał (rozdrabniają słomę na właściwą frakcję) i rozkładają go równomiernie: ścielarka do kurnika DOZAGRO RS25 i RS35 rozprowadza wióry, trociny, pellet i torf na szerokość 4–7 m, a Tomahawk 8555 Dual Chop i KIDD 806/807 przygotowują i rozrzucają krótko pociętą słomę. Jak wybrać maszynę, opisujemy w poradniku ścielarka do kurnika – jak wybrać i jak ścielić.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka ściółka do kurnika jest najlepsza?

Najczęściej stosuje się pociętą słomę zbóż ozimych – jest tania i po rozdrobnieniu dobrze chłonie wilgoć. Najwyższą chłonność i najmniejsze pylenie ma pellet słomiany. Sprawdzają się też suche wióry, trociny i torf ściółkowy.

Jak gruba powinna być ściółka w kurniku?

Orientacyjnie ok. 8 cm słomy dla kur, 8–10 cm dobrze ugniecionej ściółki dla indyków i 3–5 cm warstwy startowej dla brojlerów, uzupełnianej w trakcie cyklu.

Czym posypać posadzkę kurnika przed ścieleniem?

Wapnem hydratyzowanym lub superfosfatem. Neutralizują amoniak i spowalniają procesy mikrobiologiczne, dzięki czemu ściółka dłużej zachowuje właściwości.

Jaka powinna być temperatura ściółki przy zasiedleniu kurnika?

Ok. 30°C – zgodnie z wytycznymi IZ-PIB. Pisklęta potrzebują ok. 33°C w otoczeniu, a pisklęta indycze pod promiennikiem nawet ok. 35°C.

Jak często wymieniać ściółkę w kurniku?

Mokre miejsca, zwłaszcza przy poidłach, trzeba usuwać i uzupełniać na bieżąco. W chowie towarowym ściółkę wymienia się po każdym cyklu, a przy metodzie głębokiej ściółki w małych kurnikach – raz lub dwa razy w roku, regularnie dokładając świeżą warstwę.

Podsumowanie

Sucha, czysta i równo rozłożona ściółka to podstawa zdrowia drobiu i dobrych wyników produkcyjnych. Kluczowe są: chłonny materiał, staranne przygotowanie budynku, bieżąca kontrola wilgotności oraz dopasowanie ściółki do gatunku i wieku ptaków. Jeśli chcesz zmechanizować ścielenie, skontaktuj się z DOZAGRO.